W tej serii wpisów podpowiemy, jakie są uwarunkowania prawne obrotu antykami i dziełami sztuki. Wskażemy tym samym, czy i kiedy można w nie bezpiecznie inwestować.
Zacznijmy tę serię wpisów od nakreślenia, czym mianowicie jest zabytek. Istotne jest bowiem jego rozróżnienie w ogólniejszej kategorii potocznie rozumianych „antyków”. Rzecz bowiem w tym, iż kupno/sprzedaż zabytku obejmują specyficzne ograniczenia prawne, zwłaszcza jeśli chodzi o nieruchomości.
Polskie prawo określa zabytek jako nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną lub naukową.
Definicja ta zawiera zatem w sobie zabytek nieruchomy – zdefiniowany dodatkowo jako nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, o których mowa w powyższej definicji, a nadto zabytek ruchomy – zdefiniowany dodatkowo jako rzecz ruchoma, jej część lub zespół rzeczy ruchomych, o których mowa w powyższej definicji.
Odrębnie wyróżnia się zabytek archeologiczny, czyli zabytek nieruchomy, będący powierzchniową, podziemną lub podwodną pozostałością egzystencji i działalności człowieka, złożoną z nawarstwień kulturowych i znajdujących się w nich wytworów bądź ich śladów albo zabytek ruchomy, będący tym wytworem.
Przedmiot, zakres i formy ochrony zabytków oraz opieki nad nimi, zasady tworzenia krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami oraz finansowania prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytkach, a także organizację organów ochrony zabytków reguluje ustawa z 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami